Quản lý dịch hại theo hướng an toàn trên cây màu (Lượt xem: 1612)

Trang chủ >> TIN TỨC >> Nông nghiệp - Nông thôn >> Khuyến Nông - Khuyến Ngư

Cập nhật: 27/12/2017

Vào dịp lễ Tết, nhu cầu tiêu dùng rau, củ, quả tăng cao và hiện tại là thời điểm nông dân sản xuất màu cho thị trường Tết. Để có rau sạch phục vụ người tiêu dùng, người sản xuất cần áp dụng biện pháp quản lý dịch hại theo hướng an toàn.

Quản lý dịch hại theo hướng an toàn trên cây màu
Vụ bắp cải phục vụ Tết nguyên đán.

      Các nguyên nhân làm rau bị ô nhiễm chất bẩn là do sử dụng không đúng cách và quá nhiều thuốc BVTV, dẫn đến dư lượng các chất hóa học cao. Sử dụng không hợp lý liều lượng phân đạm, bón lót ít, kéo dài thời gian bón thúc đến thời điểm thu hoạch gây tích lũy Nitrate. Nguồn nước tưới không sạch hoặc nước bị ô nhiễm bởi chất thải của các khu công nghiệp nên tích lũy nhiều kim loại nặng. Sử dụng phân hữu cơ (như phân gia súc, rác thải đô thị…) chưa qua xử lý, chứa trứng giun sán và các yếu tố gây bệnh đường ruột cho người. Vì vậy, quản lý sâu bệnh trên rau màu sai cách sẽ làm rau bị ô nhiễm, nhưng khi áp lực sâu bệnh cao, nông dân lo lắng sẽ tìm mọi cách phòng trị để giảm thiệt hại.

Rất khó lường hết sự thiệt hại của cây trồng do côn trùng, bệnh, tuyến trùng, chim và các động vậy gây ra. Các dịch hại sẽ làm giảm năng suất và phẩm chất rau, nếu phòng trừ hữu hiệu các đối tượng trên, năng suất hoa màu có thể tăng lên 30%. Chi phí phòng trị dịch hại thường được bù đắp khi năng suất và phẩm chất rau được bảo vệ.  Những phương pháp phòng trị được áp dụng hiện nay gồm: Phương pháp nông học, sinh học và hóa học. Trong xu hướng hiện nay, phương pháp nông học và sinh học được khuyến khích nhiều hơn, chỉ sử dụng phương pháp hóa học khi thật sự cần thiết, vì liên quan đến sức khỏe người tiêu dùng. 

Rau màu trồng ngoài đồng ngoài chịu tác động trực tiếp của mưa nắng, còn chịu ảnh hưởng của côn trùng, động vật và bệnh hại. Theo đó, để quản lý dịch hại an toàn cho rau phải theo hướng phòng trừ tổng hợp. Theo các nhà chuyên môn, “phòng trừ tổng hợp” là cả hệ thống quản lý dịch hại từ giống, đất trồng cho đến chăm sóc… Nhưng ở góc độ nông dân, với quy mô sản xuất nhỏ, bà con có thể tự áp dụng phòng trừ tổng hợp ngay khi làm đất xuống giống, bằng các phương pháp nông học và sinh học. Kỹ sư Thạch Lai, Trung tâm Khuyến nông Sóc Trăng, cho biết: “Đối với đất cơ cấu 1 lúa – 2 màu thì tùy theo thời vụ, bà con có thể chọn, bố trí cây trồng cho phù hợp và cũng phải có kinh nghiệm về thị trường mua bán, loại màu nào sẽ bán trong thời điểm nào thì được giá cao, như thị trường Tết thì bà con tập trung trồng cải bông, bắp cải sẽ có được năng suất và giá bán, hay như trồng dưa hấu sau Tết”.

Xử lý nước, phân bón cân đối cho vụ màu đông xuân

Luân canh, xen canh nhiều loại cây trồng trên một diện tích có hiệu quả trong việc cắt đứt vòng lưu tồn sâu bệnh có cùng ký chủ lây nhiễm, bên cạnh đó, gieo cùng lúc các cây trồng khác nhau, như cải bắp với cà chua, đậu que với cải củ, cà rốt với hành… cũng có hiệu quả phòng ngừa dịch bệnh. Gieo cùng với rau những cây “xua đuổi” có thể ngăn chặn sự bộc phát của côn trùng. Việc mua giống rau màu chất lượng sẽ đảm bảo tỉ lệ nảy mầm, xử lý hạt giống trước khi trồng giúp cây con khỏe, sức sống tốt, khử giống và khử cây con được thực hiện trước khi trồng, chọn lựa cây con nẩy mầm tốt để trồng sẽ có năng suất và chất lượng rau củ quả tốt hơn.

Về cải thiện điều kiện môi trường bằng các biện pháp như: Tủ đất với màng phủ nông nghiệp, có tác dụng hạn chế côn trùng, điều hòa nhiệt độ đất, giảm thiệt hại do bệnh thối rễ và các bệnh do vi sinh vật trong đất gây ra. Điều chỉnh tưới nước và thoát nước hợp lý, tạo độ ẩm đất và không khí thích hợp cho sự phát triển của cây và không thuận lợi cho vi sinh vật. Bón phân thay đổi pH và nồng độ các chất dinh dưỡng trong đất cũng có thể ngăn ngừa một số bệnh do vi sinh vật gây ra.

Chuẩn bị đất, diệt cỏ và dư thừa thực vật sau khi thu hoạch, tiêu diệt mầm lưu tồn của côn trùng và nấm bệnh vụ trước.

Sử dụng thiên địch, vật ký sinh hay làm biến đổi khả năng sinh sản của côn trùng chích hút, cắn phá cũng là phương pháp được nhiều nơi sản xuất rau an toàn, rau sạch áp dụng. Phương pháp này sử dụng tích cực trong điều kiện trồng ngoài đồng, thân thiện với môi trường và cân bằng hệ sinh thái nông nghiệp. Phương pháp hóa học chỉ thực sự có ý nghĩa trong sản xuất rau an toàn khi được sử dụng theo nguyên tắc 4 đúng. Thuốc BVTV từ hóa chất có tác dụng dập nhanh dịch sâu rầy, bệnh hại khi bùng phát, nên được khuyến cáo sử dụng khi thật cần thiết. Nếu có thể nên giảm đến mức tối thiểu việc sử dụng thuốc hóa học hoặc sử dụng kết hợp với các phương pháp khác, để bảo vệ chất lượng rau, sức khỏe người sản xuất và tiêu dùng. Kỹ sư Trần Vĩnh Nghi, Phó Chi cục Trồng trọt và BVTV Sóc Trăng, cho biết: “Hiện toàn tỉnh có trên 5.363 ha màu vụ đông xuân, với các loại như: cải bắp, cải bông, hẹ bông, hành lá, khổ qua, dưa leo, dưa hấu và một số loại rau ăn lá…Với thời tiết hiện nay, thời gian tới sẽ có một số đối tượng dịch hại xuất hiện trên rau như: Sâu tơ, sâu xanh da láng, sâu xanh hai sọc trắng, bọ nhảy, bệnh chế cây con, bệnh đốm lá… Do đó, nông dân nên trồng xen canh, luân canh, sử dụng màng phủ nông nghiệp, trồng màu trong nhà lưới, tiêu hủy những lá rau bị bệnh để tránh mầm bệnh lây lan, bón phân cho cân đối. Nếu có sâu bệnh tấn công thì sử dụng thuốc theo phương pháp 4 đúng và phải đảm bảo thời gian cách ly”.

Mô hình trồng mau ăn lá trong nhà lưới hạn chế được phân thuốc.

Với sâu tơ (sâu dù) có hình dáng thon dài, 2 đầu nhỏ, khi động sâu nhả tơ buông mình xuống đất ẩn nấp. Sâu ăn mặt dưới lá thành những lỗ như kim châm. Sâu tơ gây hại nặng trên rau cải vì sinh sản nhanh và kháng thuốc mạnh, do đó cần áp dụng nhiều phương pháp thay đổi mới diệt sâu hiệu quả, như dùng bẫy đèn diệt bướm để hạn chế mật số sâu, phun thuốc sớm khi sâu còn nhỏ.

Sâu ăn tạp có thể phá hại ở mọi mùa vụ, mọi thời kỳ sinh trưởng của rau ăn lá, sâu cắn đứt ngang cây con, tai hại nhất là trên bắp cải lúc vào cuốn, sâu ăn vào trong rất khó diệt. Sâu có khả năng kháng thuốc mạnh, nên thay đổi loại thuốc thường xuyên, phun thuốc vào giai đoạn trứng sắp nở sẽ có hiệu quả cao hơn. Rầy mềm tập trung dưới lá chích hút nhựa làm cây suy yếu, lá biến vàng, khô cả cây.

Bọ nhảy xuất hiện nhiều vào cuối mùa nắng và đầu mùa mưa, bọ gặm nhấm mặt trên lá làm thành những lỗ tròn nhỏ, ảnh hưởng đến diện tích quang hợp lá. Bọ đẻ trứng dưới đất gần nơi cây mọc, ấu trùng phá hại rễ cây, sự thiệt hại khó xác định và khó nhận thấy. Bệnh héo xanh cũng phổ biến trên các cây họ cà (cà chua, cà tím, ớt) và họ bầu bí (dưa leo, khổ qua, bầu bí, mướp). Bệnh gây hại từ giai đoạn nhỏ đến khi có trái. Triệu chứng điển hình là cây đang sinh trưởng bình thường thì đột ngột héo rũ trong khi các lá vẫn còn xanh. Hiện tượng héo thường xảy ra ban ngày khi trời nắng, ban đêm cây xanh lại, sau 2-3 ngày như thế cây không hồi phục và chết hẳn. Vi khuẩn gây bệnh có thể tồn dư trong tàn dư cây bệnh tới 7 tháng, trong đất trên 1 năm, đây chính là nguồn lây truyền bệnh cho vụ sau. Trộn thuốc trừ nấm vào đất hoặc tưới đất để khử mầm bệnh, hoặc phun phòng trị bệnh cho cây bằng thuốc đặc trị.

Bệnh thối nhũn thường xuất hiện rất nặng trong mùa mưa, ẩm độ và nhiệt độ cao là 2 yếu tố thúc đẩy bệnh phát triển nhanh, vi khuẩn tồn tại trong dư thừa thực vật sau khi thu hoạch. Để phòng bệnh phải chăm sóc rau tốt, diệt sâu tơ, rầy, nhổ bỏ cây bệnh, xử lý dư thừa thực vật sau khi thu hoạch, áp dụng luân canh triệt để trong ruộng trồng các cây họ cải. 

Bệnh lở cổ rễ thường gây hại trên rau màu ở giai đoạn cây con (nông dân còn gọi là bệnh chết rạp cây con), bệnh gây hại hầu hết các loại rau như bầu, bí, dưa leo, khổ qua, dưa hấu, cà chua,… Bệnh chỉ phát sinh phá hại từ khi cây mới mọc đến khi cây có 1-2 lá thật. Nấm gây hại đoạn cổ rễ, chỗ gần mặt đất của cây bị thối nhũn, teo tóp lại, vết bệnh màu nâu, lá vẫn còn xanh sau héo dần, cây ngã rạp và chết. Hạch nấm có thể sống trong nước hàng năm. Gặp điều kiện thích hợp, hạch nấm có thể mọc ra các sợi nấm xâm nhập vào gốc cây chỗ giáp mặt đất. Nấm bệnh phát sinh, gây hại mạnh trong điều kiện ẩm độ cao do tưới đẫm nước, mưa hoặc thời tiết sáng sớm có sương mù.

 

Trồng màu theo mô hình tưới phun sương

Bệnh thán thư gây hại phổ biến trên khổ qua, dưa hấu, đậu đũa, đậu cove, ớt… Bệnh gây hại nặng nhất trên ớt và dưa hấu, gây hại suốt trong quá trình sinh trưởng của cây, chủ yếu trên lá và trái. Bệnh lây lan bằng bào tử nấm và tồn tại trên tàn dư cây bệnh vụ trước và qua hạt giống để truyền bệnh sang năm sau. Sử dụng thuốc phun trị khi phát hiện bệnh, gần ngày thu hoạch nên ưu tiên chọn các thuốc gốc sinh học, phun thuốc khi bệnh mới chớm xuất hiện theo nồng độ hướng dẫn trên bao bì và tuyệt đối bảo đảm thời gian cách ly, để không còn dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nông sản. 

       Rau màu trồng trong nhà kính có điều kiện tối hảo cả bên trên mặt đất và dưới mặt đất, cho năng suất cao, chất lượng, hiệu quả cao. Tuy nhiên chi phí đầu tư ban đầu cao nên nông dân khó áp dụng. Trong khi đó, mô hình trồng rau trong nhà lưới đang trở nên phổ biến, được xem là hình thức sản xuất rau an toàn có kết quả đáng tin cậy, giảm tối đa việc sử dụng thuốc hóa học phòng trừ sâu bệnh. Ông Nguyễn Minh Thắng ở thị trấn Phú Lộc, huyện Thạnh Trị, cho biết: “Trồng màu trong nhà lưới thì chi phí đầu tư tưới nước rất nhẹ, giảm được phân bón và thuốc BVTV rất nhiều, cho năng suất cao, an toàn cho người tiêu dùng và người sản xuất”.
 
 
Trồng màu trong nhà lưới cho chất lượng và năng suất cao hơn

      Các dạng nhà lưới, như nhà lưới dạng kín phù hợp trồng nhiều loại rau, nhất là rau ăn lá, nhưng có hạn chế là nhiệt độ sẽ tăng cao khi nắng nóng, kết hợp với ẩm độ không khí cao do kém lưu thông không khí, dễ phát sinh bệnh như thối hạch do nấm, thối hư do vi khuẩn… Đối với các loại cây cần thụ phấn bằng côn trùng sẽ khó đảm bảo năng suất. Theo đó, nhà lưới dạng kín cần thiết kế với chiều cao và các lỗ thông khí phù hợp. Còn nhà lưới dạng xung quanh để hở chỉ che kín nóc có tác dụng chủ yếu là giảm tác hại của mưa, không gây nóng, giảm sự phát triển của nấm và vi khuẩn gây bệnh. Nhà lưới che chắn 4 mặt xung quanh nhưng hở nóc chủ yếu làm giảm sự tấn công của côn trùng vào các liếp rau. Nhà lưới che chắn theo liếp không cố định có dạng mái phẳng và mái vòm trồng rau ăn lá quanh năm, mùa nắng giảm cường độ ánh sáng và nhiệt độ, mùa mưa giảm rách lá rau do mưa gió, giúp giảm lây nhiễm nấm và vi khuẩn trên rau.

      Tùy điều kiện canh tác nông dân có thể áp dụng các mô hình nhà lưới để quản lý tốt dịch hại trên rau màu. Theo tính toán của nông dân, làm nhà lưới ban đầu cần chi phí cao gấp 2 – 3 lần so với trồng rau ngoài trời, nhưng về lâu dài thì trồng trong nhà lưới cho lợi nhuận cao hơn, rất đáng để bà con xem xét áp dụng./.

Ngọc Khuê 

 


QUẢNG CÁO
    Book365
     

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỔNG HỢP - ĐÀI PT & TH SÓC TRĂNG.

Giám đốc: Nguyễn Văn Bốn.

Giấy phép số: 287/GP-TTĐT cấp ngày 22/12/2016.

Địa chỉ: 132 Trần Văn Bảy, Phường 3, TP Sóc Trăng.

Điện thoại: 0299 3822598 - Fax: 0299 3825876.

® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.

Ghi rõ nguồn THST.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.




Phát triển bởi: Phòng Kỹ thuật Đài PT & TH Sóc Trăng.
Soc trang - truyen hinh soc trang - dai th soc trang - dai truyen hinh soc trang - th soc trang - Soc trang TV - thoi su soc trang - THST - truyen hinh - soc trang online