Cách sử dụng rơm rạ hiệu quả (Lượt xem: 2598)

Trang chủ >> TIN TỨC >> Nông nghiệp - Nông thôn >> Khuyến Nông - Khuyến Ngư

Cập nhật: 16/01/2018

Với lợi thế là tỉnh nông nghiệp, Sóc Trăng có nguồn rơm rạ dồi dào. Nhiều năm nay, nông dân tốn không ít chi phí để xử lý rơm rạ sau mỗi mùa lúa. Theo các nghiên cứu, rơm rạ bằng 60% năng suất lúa, tức là 1 tấn lúa sẽ có 600 kg rơm. Như vậy trung bình mỗi năm, Sóc Trăng có 2 triệu tấn lúa thì sẽ thu được hơn 1,2 triệu tấn rơm. Từ trước đến nay chỉ phần nhỏ rơm rạ được tận dụng trồng nấm, làm thức ăn gia súc, còn lại nông dân thường bỏ đi.

Cách sử dụng rơm rạ hiệu quả
Mô hình trồng nấm rơm tăng thêm thu nhập cho nông hộ.

      Để nguồn phế phẩm này không phải là bỏ đi mà trở thành nguyên vật liệu đầu vào của quá trình sản xuất khác, các nhà khoa học đã nghiên cứu nhiều giải pháp nhằm sử dụng hiệu quả nguồn phế phẩm nông nghiệp, góp phần giảm gánh nặng cho môi trường và đem lại lợi ích kinh tế cho nông dân. Ở các huyện Kế Sách, Mỹ Tú, Châu Thành, thị xã Ngã Năm, trồng nấm rơm mô hình cho hiệu quả kinh tế cao, không tốn nhiều chi phí đầu tư và công chăm sóc. Từ sự thành công khi trồng nấm rơm, nhiều nông dân thêm điều kiện cải thiện thu nhập, nâng cao mức sống.

     Với 5 công ruộng, một năm gia đình ông Nguyễn Trường Quyển ở xã Mỹ Hương, huyện Mỹ Tú, đạt lợi nhuận chỉ từ 20 – 30 triệu đồng. Từ khi biết kỹ thuật trồng nấm rơm, thu nhập gia đình ông tăng lên gấp đôi, gấp ba. Theo ông, trồng nấm rơm tuy vất vả nhưng nhờ gia đình có người lao động, nên mỗi tháng đều có nấm rơm bán. Hiện nay, mỗi vụ gia đình phải mua thêm rơm của khoảng 5 ha ruộng, với giá mỗi ha là 400 ngàn đồng. Rơm từ 1 ha lúa có thể chất được 200 m mô nấm và sau khi trồng 25 - 30 ngày có thể thu được 250 - 300 kg nấm tươi. Hiện nay, giá bán nấm rơm tươi là 25.000 - 27.000 đ/kg, như vậy ông Quyển có thể thu được 6,2 – 8 triệu đồng, trong đó ông còn lời hơn 4 – 5 triệu đồng. Ông Quyển cho biết: “Trồng nấm rơm có lời nhiều, 1 vụ nấm rơm với thời gian  hơn 1 tháng cho lời khoảng làm 20 công ruộng. Từ đó, tôi mua thêm trang thiết bị để trồng nấm rơm chứ không đốt bỏ như trước”.
 
 
Tình trạng đốt đồng không còn xảy ra trên đồng đất Sóc Trăng
 

Với khí hậu miền Nam có thể trồng nấm rơm quanh năm, nhưng rơm rạ phụ thuộc vào mùa vụ. Sau khi thu hoạch lúa, nông dân mới có rơm rạ và thời gian để trồng nấm. Trồng nấm rơm không khó, nhưng phải làm đúng kỹ thuật. Năm 2018, được dự án VnSAT hỗ trợ kinh phí, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Sóc Trăng có kế hoạch tổ chức 10 lớp tập huấn tận dụng rơm rạ để trồng nấm rơm và ủ phân hữu cơ tại 5 huyện Kế Sách, Châu Thành, Mỹ Tú, Long Phú và Thạnh Trị. Theo đó nhiều người dân sẽ biết được kỹ thuật trồng nấm, tận dụng hiệu quả hơn nguồn phế phẩm nông nghiệp này để có thêm thu nhập. Ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Phòng Kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông  Sóc Trăng, cho biết: “Chủ máy cắt mua 1 ha rơm với giá 400 ngàn đồng, nếu bà con biết tận dụng rơm rạ để làm nấm thì cho lợi nhuận gấp 10 lần so với bán rơm. Phế phẩm của rơm khi trồng nấm xong bà con có thể ủ phân hữu cơ bón lại cho cây trồng, cây lúa, giúp giảm sử dụng phân hóa học, đây cũng là hướng phát triển nền nông nghiệp xanh và bền vững. Ngoài làm nấm rơm, bà con cũng có thể tận dụng rơm rạ để nuôi bò sữa, bò thịt cũng rất hiệu quả”.

 

Những nơi cao ráo, sạch sẽ, thoát nước tốt, có thể là chân đất ruộng, những khoảng đất trống quanh nhà hay vườn cây ăn trái, trên bờ kênh … đều có thể làm nơi trồng nấm rơm. Nhưng tốt nhất là nơi trước đó chưa trồng nấm hoặc đã trồng cách vụ và phải qua xử lý đất để loại bỏ mầm bệnh. Không chất nấm ở những nơi dơ bẩn, nguồn nước bị ô nhiễm, vì nấm sẽ dễ bị bệnh, ảnh hưởng đến năng suất chất lượng. Nguyên liệu quan trọng nhất là rơm thì không yêu cầu cao, chỉ cần rơm không quá mục nát, rơm của ruộng lúa bị rầy… còn lại tất cả đều sử dụng được. Lượng rơm đem ủ đống tối thiểu phải 300 kg rơm rạ khô.

 

Về meo nấm, hiện nay trên thị trường có nhiều cơ sở sản xuất, khi chọn meo nấm cần chú ý: Mật độ tơ dày phân phối đều khắp bịch và có màu trắng đồng nhất. Tơ có mùi thơm đặc trưng của nấm rơm. Nên chọn những bịch meo vừa kín đáy 2-7 ngày là tốt nhất. Không chọn những bịch meo có các đặc điểm sau: Bịch meo nhiễm các loại mốc xanh, mốc đen, mốc vàng; Đáy bịch meo ướt nhão, ngửi có mùi chua. Không chọn meo quá già hay quá non; một bịch meo nấm rơm (khối lượng 100g) có thể trồng được 2 – 3 m mô nấm tùy theo mùa vụ.

 

 

Tận dụng rơm ra trồng nấm rơm tăng thêm thu nhập gia đình

 

Ủ rơm là khâu quan trọng để nấm cho năng suất cao, mục đích làm cho rơm chín, phân huỷ một số độc chất có trong rơm khi canh tác lúa có sử dụng nông dược. Nơi ủ rơm phải cao, thoát nước tốt có thể dùng kệ lót ở đáy đống ủ. Có cọc thông hơi ở giữa đống ủ. Lượng rơm được ủ thành đống có kích thước: Rộng 1,5 – 2 m; Cao 1,5 m. Chiều dài đống ủ tuỳ theo lượng rơm dự kiến ủ nhiều hay ít và mặt bằng hiện có, nhưng tối thiểu là 2 m và cứ 1,5 m đặt một ống thông khí ở giữa đống ủ. Rơm ủ phải ướt đều (có thể kiểm tra bằng cách dẫm đạp khi thấy có lượng nước dư). Sau khi ủ xong có thể dùng nilon, rơm rạ khô, hay lá dừa nước quay xung quanh đống ủ để giữ ẩm và giữ nhiệt.

 

Thời gian ủ đợt 1 từ 7 – 10 ngày thì đảo đống ủ. Khi đảo xong thì ủ lại như lúc đầu, thời gian ủ đợt 2 từ 7 – 10 ngày. Trong khi ủ, cần đảm bảo nhiệt độ đống ủ đạt 65 – 70 oC, vì nhiệt độ cao sẽ tiêu diệt một số mầm bệnh và nấm dại, phân huỷ một phần chất hữu cơ trong rơm rạ giúp cho nấm rơm dễ hấp thu chất dinh dưỡng, phát triển thuận lợi sau này. Sau khi ủ, rơm phải chín đều (dùng tay kéo nhẹ ra nếu thấy sợi rơm vùa đứt là được), có mùi thơm đặc trưng của rơm rạ khi lên men, không có mùi hôi chua.

 

Rơm sau khi ủ chín thì tiến hành chất mô: rơm ủ lấy ra cuộn tròn, tém gọn hai đầu như cái gối, đường kính cuộn rơm khoảng 30 - 35 cm, chất đứng thành giồng nối tiếp nhau sau đó ém rơm, tưới nước và rải meo ở giữa dòng, sau đó dùng lớp rơm mỏng phủ lớp meo lại và vuốt mặt mô cho láng gọn. Chiều dài mô nấm tuỳ thuộc diện tích đất hiện có, kích thước mô nấm ngang 30 – 35 cm, cao 25 -30 cm (tuỳ điều kiện thời tiết mà có thể tăng hoặc giảm kích thước mô nấm cho thích hợp). Để thuận tiện cho việc chăm sóc và thu hái nấm vào mùa nắng, khoảng cách giữa 2 dòng mô khoảng 20 cm, vào mùa mưa khoảng cách giữa 2 dòng mô chỉ vừa lọt bàn chân đi để dòng này che nắng cho dòng kia và giữ ấm cho mô nấm, giúp nấm phát triển tốt.

 

Trong thời gian ươm sợi, nhiệt độ và ẩm độ là khâu quan trọng nhất quyết định năng suất nấm. Ẩm độ là yếu tố hàng đầu, vì ẩm độ giúp quá trình phân huỷ rơm rạ thuận lợi từ đó sẽ tạo nhiệt độ trong mô nấm. Giữ ẩm độ thích hợp: khi kiểm tra mô nấm rút một nắm rơm ở giữa mô bóp chặt trong lòng bàn tay, thấy nước hơi rịn qua kẽ tay là vừa. Sau thời gian chất mô nấm 5 -7 ngày thì đậy áo mô. Sau khi chất mô nấm được 5 ngày tiến hành đốt mô nấm: dùng rơm rạ khô phủ một một lớp mỏng bên ngoài mô nấm để đốt hết rơm rạ khô ở bên ngoài mô nấm, sau khi đốt xong dùng thùng vòi tưới bên ngoài mô nấm để dập tắt lửa, sau đó đậy áo mô. Lưu ý khi đốt, chỉ đốt cháy lớp rơm bên ngoài mô nấm, không để cháy sâu vào bên trong mô sẽ làm chết tơ nấm.

 

 

Rơm rạ đã được xử lý và đưa ra trồng nấm rơm

 

Sau 3-4 ngày đầu không cần tưới nước, những ngày tiếp theo quan sát bề mặt mô nấm thấy rơm rạ khô cần phun nhẹ nước trực tiếp xung quanh mô (phun sương). Chú ý không được tưới nước mạnh (hạt nước lớn) dễ làm sợi nấm bị tổn thương ảnh hưởng đến năng suất vì lúc này tơ nấm đã phát triển ra phía ngoài thành mô. Đến ngày thứ 8 – 9 bắt đầu xuất hiện nấm con, trong giai đoạn này nấm lớn rất nhanh cần điều chỉnh lượng nước tưới cho phù hợp để nấm phát triển. Sau khi xuống meo 12 - 15 ngày là có thể thu hoạch nấm. Sau khi thu hái đợt thứ nhất 7 – 8 ngày sau nấm sẽ ra tiếp đợt thứ 2 và hái trong 3 – 4 ngày thì kết thúc đợt trồng (thời gian một đợt nuôi trồng khoảng 30 ngày). Nên thu hái vào sáng sớm hoặc lúc trời mát.

 

Để đảm bảo năng suất và chất lượng, nên thu hái khi nấm đang ở dạng hình trứng (trước khi nấm bung dù) là tốt nhất. Trường hợp nấm mọc thành cụm dính vào nhau có thể chọn những cây nấm đủ tiêu chuẩn để hái, nếu khó tách tuỳ theo tỉ lệ nấm lớn nhỏ có thể hái cả cụm. Nấm rơm rất nhạy cảm với nhiệt độ, ánh sáng, nước tưới, dưỡng khí… thường bị nhiễm mốc và nấm dại, các loại này rất nguy hiểm, nguyên nhân có thể là do nguyên liệu xử lý không đạt; từ giống nấm hay do khu vực nuôi trồng ẩm thấp không được xử lý kỹ trước khi trồng. Do đó, cách xử lý là cần hạn chế các nguyên nhân trên, để tránh bệnh lây lan cần loại bỏ những mô nấm ra khỏi khu vực nuôi trồng, nếu bệnh ít có thể dùng nước vôi đặc tưới lên vùng nấm bệnh.

 

Bã rơm rạ sau khi chất nấm có thể tận dụng để ủ phân bón cho cây trồng rất tốt. Có nhiều cách để xử lý rơm rạ thành phân bón, nhưng phương pháp thông dụng nhất được người dân hay làm là rơm rạ sau khi thu hoạch hoặc xác bả thực vật được thu gom và tập trung thành từng đống tại chỗ, sau đó xử lý và ủ đống. Sử dụng rơm rạ làm phân bón hữu cơ cho đất sẽ góp phần sử dụng bền vững tài nguyên đất, gia tăng độ mùn, bổ sung chất dinh dưỡng, nâng cao chất lượng cây trồng. Chi phí xử lý rơm rạ thành phân ủ hữu cơ trên 1 ha trồng lúa là 900 đ/kg nhưng giá bán loại phân này trên thị trường là 2.500 - 4.000 đ/kg. Ông Chung Kim Hoàng ở xã Đại Tâm, huyện Mỹ Xuyên cho biết: “Từ khi được cán bộ kỹ thuật hướng dẫn cách ủ rơm rạ làm phân hữu cơ trồng rẫy, tôi thấy hoa màu phát triển rất tốt, rất hiệu quả và làm tăng độ màu mỡ cho đất, giảm chi phí sử dụng phân hóa học từ 40 -50%”.

 

 

Bã rơm được nông dân xử lý làm phân hữu cơ để trồng hoa màu

 

Các bước thực hiện ủ phân hữu cơ như sau: xác bã thực vật được làm ẩm trước một ngày, sau đó xếp thành lớp khoảng 20 cm, tưới Trichoderma + dung dịch vi khuẩn + urê đã được pha với nước. Tiếp tục xếp khoảng 5 lớp cho đến khi đống ủ đạt chiều cao 1,2 - 1,5 m. Chú ý sau mỗi lớp dùng chân đạp để đống ủ được nén dẽ, tưới nước vừa đủ ẩm (nắm chặt tay vừa rịn nước). Dùng bạt nhựa phủ và chèn kỹ đống ủ để giữ ẩm, trong mùa mưa nên đánh rãnh đống ủ để thoát nước. Kiểm tra nhiệt độ và ẩm độ mỗi tuần, nếu nhiệt độ trên 500 độ C và ẩm độ 40 - 60% cần bổ sung thêm nước và urê. Sau 3 tuần, mở bạt ra kiểm tra đảo đống ủ.

 

Thời gian ủ hoai từ 1,5 - 2 tháng (rơm và lục bình chỉ cần 1 tháng), mỗi mét khối đống phân ủ hoai mục bón cho 300 - 500 m2 lúa, rau, màu hoặc 10 - 20 cây ăn trái trưởng thành. Lợi ích của việc ủ phân hữu cơ là giảm ô nhiễm môi trường, dần thay đổi thói quen sử dụng phân bón hóa học trong canh tác của nông dân, tận dụng các nguồn nguyên liệu sẵn có vừa đem lại lợi ích kinh tế, vừa góp phần bảo vệ môi trường và sinh thái đồng ruộng./.

 Ngọc Khuê


QUẢNG CÁO
    Book365
     

TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỔNG HỢP - ĐÀI PT & TH SÓC TRĂNG.

Giám đốc: Nguyễn Văn Bốn.

Giấy phép số: 287/GP-TTĐT cấp ngày 22/12/2016.

Địa chỉ: 132 Trần Văn Bảy, Phường 3, TP Sóc Trăng.

Điện thoại: 0299 3822598 - Fax: 0299 3825876.

® Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.

Ghi rõ nguồn THST.vn khi phát hành lại thông tin từ website này.




Phát triển bởi: Phòng Kỹ thuật Đài PT & TH Sóc Trăng.
Soc trang - truyen hinh soc trang - dai th soc trang - dai truyen hinh soc trang - th soc trang - Soc trang TV - thoi su soc trang - THST - truyen hinh - soc trang online